Чеченская Республика Сегодня http://www.chechnyatoday.com Tue, 09 Feb 2010 16:28:22 +0100 FeedCreator 1.7.2 http://www.chechnyatoday.com/images/M_images/joomla_rss.png http://www.chechnyatoday.com Чеченская Республика Сегодня http://www.chechnyatoday.com/content/view/6136/135/ 09.02.2010 /15:57/ Избирательная комиссия Чеченской Республики утвердила план мероприятий, которые пройдут на территории ЧР в рамках Всероссийского дня молодого избирателя. Как сообщил заместитель председателя Избиркома ЧР Алу Каримов, в мероприятиях, проводимых ИК ЧР при содействии Министерства образования и науки ЧР, Комитета Правительства ЧР по делам молодежи и Министерства культуры ЧР, примут активное участие общественные молодежные организации: молодежный Парламент ЧР и патриотический клуб «Рамзан».«Согласно утвержденному плану предусматривается проведение дискуссий в формате «круглых столов», встреч с молодыми и будущими избирателями в период с 10 по 25 февраля 2010 года», - сказал А. Каримов.Напомним, что День молодого избирателя проводится в субъектах Российской Федерации каждое третье воскресенье февраля в соответствии с решением ЦИК России. Пресс-служба Президента и Правительства Чеченской Республики www.ChechnyaTODAY.comОбсудить на форуме (forum) Новости - Политика Tue, 09 Feb 2010 15:56:51 +0100 http://www.chechnyatoday.com/content/view/6135/550/ Хьаьждар – иза Исламан арканашха (дакъошха) пхоьалгIа рукна ю. Лекха волчу Дала аьлла: «Делан дуьхьа ХьаьжцIа вахар фарз ду, цига ваха некъана ницкъ кхаьчначунна». (3-гIа сурат; 97-гIа аят) Пхийттара ваьллачу хIора бусалбанна тIехь ду хьаьждар, иза хьекъал чохь а, дегIехь могашалла йолуш а велахь, некъ маьрша а белахь ша кхобуш болчу доьзална ша цIа верззалц тоьар долу напгІа охьадиллинчул тIаьхьа, ХьаьжцIа дIаваха а, юхаван а рицкъа делахь. Шен дахарехь цхьа хьаьж дича фарз тIера долу, цул сов динарг, фарз аьлла доьхкуш делахь а, суннат ду. Хьаьждар тIехь дац алар керстаналла дар ду.ХьаьжцIа ваха шен ницкъ боллушехь, ца воьдуш Iер даккхийчех къа ду. Хьаьждар санна фарз ду Iумратдар а. Хьаьждаран дозалла дуьйцуш Элчанан (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) хьадисаш ду. Царах цхьадерш хIорш ду: «Делан, Веза-Сийлахь ву Иза, дуьхьа хьаьждинарг, цигахь зудчуьнца цхьаьна Iер а доцуш, Iеса хилар а доцуш, ша нанас винчу дийнахь санна (къинойх цIена волуш) цIа вирзина». (Бухарий, Муслим) «Iумрат – вукху Iумрате кхаччалц, царшинна юкъахь летийна долу къинош дIадойуш ду, къобал хилла долу хьаьж – цунах йолу ял ялсамани ю». (Бухарий, Муслим) ХЬАЬЖ, IУМРАТ ДАРАН МАЬIНА Лекха волчу Дала Шен лешна хIоттийна долу шарI (закон) дерриге а царна пайденна хьовзийна ду – дуьненна а, эхартна а. Иштта ду Хьаьждар а, Iумрат а. Хьаьждечуьнан уггар хьалхара Iалашо – фарз кхочушдарца Дела резавар ю. ТIаккха цигахь гIурбанаш деш, сагIанаш дохуш, мела баккхар а мискачу нахана гIодар ду,бусалбанаш цхьаьнакхетар ду. Делан шарIо хIора дийнахь пхоьазза жамаIатан ламазехь гулбо уьш, хIора кIиран чохь рузбанан ламазехь, хIора шарахь, дуьненан массо маьIIера – ХьаьжцIахь. Тайп-тайпана мехкашкара, тайп-тайпана меттанаш дуьйцу нах, ХьаьжцIенна гонаха цхьатерра доIанаш деш, цхьабосса ламазаш деш, тIаваф деш, цхьаъ хуьлий дIахIуьтту. Шайн ийманан вежаралла карладоккху цара. Сийлахь йолчу Маккин хьарамехь, хьалдолуш верг, мисканиг ца къестош, шайн яххьаш къилбанна (КаIбатна) тIеерзайой, дегнаш Далла тIедерзадой, Цуьнан къинхетаме дог дохуш, шайна гечдар доьхуш, Иза резаван гIерташ къахьоьгу цара. Шайн дай хилла болчу пайхамарийн (Делера салам хуьлда царна) хьелаш дагалоьцу цигахь хьаьжоша: ХьаьжцIа хьаладоьттина волу ИбрахIим а, цуьнан кIант ИсмаIил а (Делера салам хуьлда царшинна), ХьаьжцIа карладаьккхина волу, цуьнан пенах болу Iаьржа тIулг шен метте дIабиллина волу, ХьаьжцIенна гонаха хилла долу тIулгех дина сурташ, шен карара гIаж Iуьттуш, охьаэгийна волу Делан Элча Мухьаммад а (Делера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), Сафаний, Марватний юкъахь дIасауьдуш, шен кIантана ИсмаIилна (Делера салам хуьлда цунна) хи лехна йолу ХIажар а (Дела реза хуьлда цунна), Мина бохучу меттехь ИбрахIима а, цуьнан кIанта ИсмаIила а (Делера салам хуьлда царшинна), Делан омранна муьтIахь хилла, шайтIанна дуьхьал а ваьлла, цунна тIулгаш детташ хилла хилар а дагалоьцу. Элчано (Делера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) Iарафатехь дешна долу шен тIаьххьара хутIба (хьехам) дагалоьцу: «ХIай нах, шун Дела цхьаъ ву, шу дерриге а Адамах (IалахIис-салам) схьадевлла ду, Адам лаьттах кхоьллина ву, Iаьрби гIоле вац кхечул, Делах кхерарца бен. Сол тIаьхьа, цатешарш санна, вовшийн хIаллакдеш ма хилалаш», бохуш хилла долу. Некъан халонаш лан дегI Iамор, собар, гIиллакх, оьздангалла, нахаца тарвалар Iамор хуьлу цигахь. Син цIеналлехь, сагIина комаьршаллехь, Делах кхерар тIехь шайн Iамалш тоярехь лакхадовлар хуьлу. ХЬАЬЖДАРНА А, IУМРАТНА А ЮКЪАХЬ ЙОЛУ БАШХАЛЛА Башхалла хенашкахь а, цхьайолчу Iамалшкахь а ю. Хенашкахь йолу башхалла: 1. Хьаьждаран хенаш билгалъяьхна ю: Шавваль, Зуль-КъаIдахI, Зуль-ХьиджахI беттан хьалхара итт де ду. 2. Iумрат даран хан – Iумратах къастийна дихкина долчу (ифрад) Хьаьждаран денош доцург, дерриг шо ду. IАМАЛШКАХЬ ЙОЛУ БАШХАЛЛА: Хьаьждарехь долу Iарафатехь латтар а, Муздалифатехь а, Минахь а буьйса яккхар а, тIулгаш кхиссар а Iумратехь дац. Цундела олу Iумратах жима Хьаьж. Iумратан Iамалш хIорш ю: Хьаьж, Iумрат доьхкучу метте (Iайшатан маьждиге, масала) дIакхаьчча, лийчар, ихьрам дехкар (нийят дина, ихьрам духар), ихьрам дехкаран шиъ ракаIат суннат ламаз дар, тIаваф дар (Хьаьжин цIенна ворхI гуо баккхар), СаIъю дар (Сафа, Марват олучу шина ломана юкъахь ворхIазза дIасавахар), корта башар я месаш яцъяр. ХЬАЬЖ, IУМРАТ ДЕХКАР КХАА ТАЙПАНА ДУ: Хьалхарниг – Ифрад (къастор) ду: иза, нийят дина, хьаьждехкар ду. ТIаккха, хьаьждаран Iамалш кхочушйина ваьлча, юха Маккин хьарамера араваьлла (Iайшатан маьждигехь, масала) Iумрат дехкар ду. Цул тIаьхьа вай лакхахь хьахийна йолу Iумратан Iамалш кхочушъяр ду. ХIара Ифрад ду, хьаьж а, Iумрат а вовшах къастийна дар ду. Кхаа тайпанах уггар дезаниг ду хIара. ШолгIаниг – ТаматтуI (паргIато хьегар) ду: Иза, хьалха нийят дина, Iумрат дехкар ду. ТIаккха, Iумратан белхаш бина ваьлча, ихьрам дехкарх дIаваставалар ду. Цул тIаьхьа я Маккара, я ша Iумрат дихкинчуьра хьаьж дехкар ду. Хьалха Iумрат дихкина, тIаккха ша хьаьж дехкале ихьрамах дIаваставеллачух, цу шинна юкъахь ша паргIато хьегарна гIуда (уьстагI бер) хьаьрча. УьстагI бен таро йоцучо марханаш кхобур ду – 3 (кхоъ) цигахь, 7 (ворхI) цIа веача. ХIара таматтуI, шен дозаллехь ифрадал тIаьхьа ду. КхоалгIаниг – Къиран (хоттар) ду: Иза хьаьж, Iумрат цхьаьна дехкар ду, ший а цхьаьна кхочушдар а ду. Хьаьж, Iумрат цхьаьна хоттарна а цIий даккхар (уьстагI бер) тIедужу. Меле диллича, ифрадал а, таматтуIал а тIаьхьа ду хIара Къиран. Иштта хьаьж, Iумрат дечо лардан дезаш фарзаш, важибаташ, суннаташ, адабаш (гIиллакхаш) ду. ХIора бусалбанна тIехь ду шахIадат, ламаз, закат, марха, хьаьж Iамор. Шена хуучу маттахь уьш дуьйцу жайнаш дешар, цул тIаьхьа шен хааршца Iамал яр, цахуучунна хьехар. Лекха волчу Дала Iилма а, динехь кхетам а лойла вайна. Ва соллаллахIу Iала расулихIи Мухьаммадин ва Iала алихIи ва сахьбихIи ва саллама. Амийн, валхьамду лиллахIи раббил-Iаламийн. Муртазаев С. Газеты - Исламан З1аьнарш Tue, 09 Feb 2010 15:39:18 +0100 http://www.chechnyatoday.com/content/view/6134/393/ 09.02.2010 /15:37/ В райцентре Наур состоялось открытие специализированной детско-юношеской спортивной школы по греко-римской борьбе. ДЮСШ представляет собой одноэтажное здание, в котором предусмотрены борцовский зал на три ковра, административно-хозяйственные помещения, большой универсальный и тренажерный залы, душевые, раздевалка, медпункт, столовая, подсобные помещения.По словам главы Наурского муниципального района Александра Кашлюнова, спортивная школа оснащена всем необходимым спортивным инвентарем.«Технические данные предусматривают возможность проведения турниров как республиканского, так и всероссийского масштаба. Зал борьбы рассчитан на 200 зрителей. В спортивной школе смогут тренироваться до 120 спортсменов одновременно», - сказал А. Кашлюнов.Он также выразил благодарность Чеченскому региональному отделению партии «Единая Россия», благодаря которому стало возможным это строительство. «Хочу выразить огромную благодарность нашим «единороссам» и Президенту ЧР Рамзану Кадырову. Это очень необходимый и ценный подарок для жителей нашего района. Открытие борцовской школы позволит привлечь к здоровому образу жизни подрастающее поколение, отвлечь их от негативного воздействия улицы», - сказал он.А. Кашлюнов отметил, что это уже второе спортивное сооружение в Наурском районе.Строительство здания ДЮСШ было начато в 2006 году.Пресс-служба Президента и Правительства Чеченской Республики www.ChechnyaTODAY.comОстальные новости этого раздела (content/blogcategory/98/393/) Обсудить на форуме (forum) Новости - Спорт Tue, 09 Feb 2010 15:38:16 +0100 http://www.chechnyatoday.com/content/view/6133/550/ Шен цамгар совъяьлла, дагар хьаладаьлла, лазар чIагIделча, Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) аьллера: «Тайп-тайпанарчу гIунаш чуьра эций, ворхI кит (бурдюк) хи дотта суна тІе, нах болчу ара а ваьлла, цаьрга весет дан воллу со». Цуьнан омра кхочушдеш, тIе хи доьттира цунна, цо тоьар ду аллалц. ХIара, тІаьххьара Элчанан лазар чIагIделла хан ю. Шен цамгар а, лазар а чIагIделла доллушехь, ара а ваьлла, минбар тIе охьа а хиъна, элира цо: «Боккъал а, Дала Шен лешха цхьанна белла харжам, дуьненна а, Шена гергахь долчунна а юкъахь. ТIаккха цо, Далла гергахь дерг хаьржина».Абу-Бакр кхийтира Делера салават, салам хиларо вуьйцург мила ву. ТIаккха вилхира иза. Цо элира: «Тхан синош а, доьзалш а дIалур бар-кха оха хьан метта».Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) элира тIаккха: «Собарде, хIай Абу-Бакр, ма велха».Цул тIаьхьа (СаллаллахIу IалайхIи ва саллама) элира цо: «Хьовсал, маьждиг чу воьду шайолу неIарш дIакъовла, Абу-Бакран цIийнан неI йоцург. Боккъал, сайна Абу-Бакрал беркате накъост цхьа а ца хаавелла суна. Адамех дукхавезарг хоржуш хилча, Абу-Бакр хоржур вара ас. Делахь а, доттагIалла а, ийманан вежаралла а ду-кха, Дала вай шена гергахь цхьаьнатохаре догдохуш лелош долу».ТIаккха маьждиг чу воьду неIарш ерриге а дIакъевлира, Абу-Бакран (Дела реза хуьлда цунна) цIийнан неI йоцург. Элчано (IалайхIис-салату вас-салам) шел тIаьхьа нахе ламаз дайта имам хилла хьалхавала, уггар хьакъверг Абу-Бакр ву бохург дара иза. Цул тIаьхьа асхьабаша, Элчано динан гIуллакхехь имам винарг, вайна дуьненан гIуллакхехь имам хIунда ца мега аьлла, Халиф (паччахь) хоржур ву иза.КУЬЙГАЛХО ХIОТТОРЕХЬ МАСАЛТIехдика волчу Элчанна (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) лиънера Исламан Iаламна, нийсаллин (демократин) дарс дала (кхетам бала). Лай волчуьра маршаваьккхина волу Хьарисатан кIант Зайд эскаран куьйгалхо хIоттийра цо (IалайхIис-салату вас-салам). ТIаккха цуьнан кIант Усамат, цуьнан ткъа шо кхаьчча, шен ден метта Филастинехь эскаран куьйгалхо хIоттийра, мухIажаршна юкъахь баккхийнах боллушехь, анса-рашна юкъахь цIеяххана нах боллушехь, царна дика стаг шена йогIучу метте хIотторан дарс луш, жима велахь а, цуьнан гIарадаьлла хьуьнар долу дела, цуьнан хене а, иза схьаваьллачу нахе а ца хьоьжуш. АНСАРАШЦА БОЛУ ЛЕРАММинбар тIера ша охьавоьссича, цо (СаллаллахIу IалайхIи ва саллама) аьллера: «ХIай мухIажарийн тоба, ансарашна дика хилалаш. Боккъал, нах алсамбовлуш бу, ансараш алсамбовлуш бац. Боккъал а, уьш, суна кхерамах кІелхьарволийла карош долу сан цІа санна, сан къайленна тешаме хилла бу. Царах дикачунна дика хилалаш, царах вон хIума диначунна – къинтIерадовлалаш».Цул тIаьхьа, вист ца хуьлуш, сецира иза, нах дIасевцира, шайн кортош тIехь олхазарш долуш санна.ЦОМГАШ ВОЛУШ ДЕШНА ХУТIБАШегахь (саллаллахIу IалайхIи ва саллама) чIогIа лазар доллушехь, нахана хьехам бина цо. ХатIе хиларх Дала ша ларвина воллушехь, шен дашехь а, гIиллакхехь а, гIуллакхехь а ша цIена хиллашшехь, нахе, ша бахьана долуш зен хилла цхьаъ велахь, лууш волчуьнга шена бекхам бе аьлла, дIахIоьттина иза. Цуьнан хьехамех а, весетех а бусалбанаш кхийтира, Элчанна Iожалла гергакхаьчний, цо Пайхамаралла кхочушдинчул тIаьхьа, кхачаме дин дIахIоттийначул тIаьхьа, Дала цунна тIаьхьа Шен ниIмат кхочушдинчул тIаьхьа.Веза-Сийлахь волчу Дала ма аьлла: «Тахана чекхдаьккхина ас шуна шун дин (хьанал а, хьарам а къастош долу шариIат) кхочушдина, шуна Сайн ниIмат (шу нийсачу новкъа дахарца), динан Ислам хаьржина ас шуна» (Къуръан, 5 сурат, 3 аят)Элчанан лазар чIагIделча, асхьабаш а, массо а бусалба нах а кхерабелира. Синтем байра церан, дегнаш гIайгIане дара. Шена цамгар тIехьаьвзича а, МустIафа (IалайхIис-салату вас-салам) бусалбанийн хьолан ойла еш вара, дерриге Исламан умматан а, Усаматан эскаран а ойла еш вара, ша веллачул тIаьхьа хиндолчу ансарийн гIуллакхна саготта вара.Элчане хабар кхаьчнера, Византин эскар Мединатна тIелата кечлуш ду аьлла. Бусалбанаш мостагIашна дуьхьал тIамна кечбелира. Усамат, шен эскарца араваьлла, Мединатна гергахь лаьтташ вара. Эскар меттах ца долуш лаьтташ дара. ТIедогІучу мостагIийн эскарийл боккха бара цаьргахь болу сингаттам – Элчанан цамгар яра иза. Цуьнан лазар тIаьхь-тIаьхьа чIагIлуш дара. Дала Шен Элчанна (СаллаллахIу IалайхIи ва саллама) хIун къастам бо хьоьжуш Iаш бара уьш.ЭЛЧА ШЕН ДАХАРЕХЬЭлча (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) шен дахарехь чIогIа халонаш лайна ву. Буобер долуш дуьнен чу ваьлла иза, буобер долуш кхиъна иза. Делахь а, Дела вара даим цуьнан терго еш. Лекха волчу Дала шега Пайхамаралла деллачул тIаьхьа ткъе кхаа шарахь адамашка цхьаъ волчу АллахIна Iибадат де бохуш, Ислам-дин даржош, къийсам латтош къахьоьгуш лийлира иза. Седарчашна, шаьш шайн куьйга динчу сурташна Iамал ма е бохуш. Цо санна чIогIа къахьегна цхьа а Пайхамар вац. Къурайшийн нахах а, ТIаиферчу нахах а Делах ца тешаш болчарах, массо а меттехь хиллачу жуьгтийн кхеташонех а, тайп-тайпана Iазапаш лайна цо. ХIетте а, собарца, чIогIачу шен ийманца, ойла керчар доцуш, кхечаьргахь хиллачул доккхачу шен доьналлица, гуш-хезаш Делан дине нах кхойкхуш лелла иза. Дала шена гушболу толам баллалц, нах тобанашкахь массо а меттера цунна тIеоьхуш, Шех тера цхьа а хIума а доцуш волчу, Ша Цхьаъ волчу Деле а, Цо хаьржина волчу тIехдикачу Цуьнан Элчане а, шаьш имадиллар хоуьйтуш, Исламе берззалц.ВОВШАХКЪАСТАРАН ДИЙНАХЬ Вовшахкъастаран хутIба дешначул тIаьхьа, шолгIачу дийнахь, шен Iедал ма-хиллара, хьалхаваьлла, нахе ламаз дайта лууш вара Мухьаммад. Цамгаран чIогIалла ницкъ ца кхечира Цуьнан (IалайхIис-салату вас-салам). ТIаккха цо Абу-Бакре элира, нахе ламаз дайта аьлла.Элчан лазар чIагIделча, Абу-Бакр вара хьалхаваьлла нахе ламаз дойтуш.ВОРХІ ДИНАРЦомгаш хилале хьалха ворхI динар ахча хилла Делан салам хиларехь. Догвонхиллачуьра меттавеача, Iайшате хаьттина цо: «Царах хIун дира аша?» Цо жоп делла: «Шегахь ду уьш», – аьлла. Уьш схьа а даийтина, аьлла цо: «ХIара ахча долахь долуш Далла дуьхьалвахча, Далла хIун хетар дара Мухьаммадах?» (Вуьшта аьлча, хIара ахча долахь долуш Далла дуьхьал воьдур-кха со). Ша валале къен-миска нахана дIадекъийтира цо и ахча.Элчано ша Далла дуьхьалвахар хаьржинчу дийнахь, Дала иза Шена гергавига къастам бинчу дийнахь, Делан Элча (СаллаллахIу IалайхIи ва саллама) нах болчу аравелира. Уьш Iуьйра-ламаз деш бара. Иза корта бихкина вара. Абу-Бакр, нахана хьалхаваьлла, ламаз дойтуш вара. Шайна Элча (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) гича, цунна гIоли хилла моьттуш, чIогIа хазахетта, бусалбанийн кортош дIадахнера. Церан сингаттам дIабаьллера. Абу-Бакрана хиира, Делан Элча гича бен, цара иза дийр доций. ТIаккха, шен ламаз дечу меттера юхавелира иза. «Ламаз дайта ахь нахе», – аьлла, цунна улло охьахиира МустIафа. Абу-Бакрана аьтту агIор волуш, ламаз дира Делан салам хиларо. Ламаз дина ваьлча, нахе вистхилира иза. Цара хазачу суьртехь ламаз деш шена гича, хазахетта, велакъежира иза. Нахана иза цамгарх товелла моьттира.Абу-Бакра (Дела реза хуьлда цунна) элира цуьнга (IалайхIис-салату вас-салам): «ХIай Делан Пайхамар, Делан къинхетамца хьуна гIоли хилла го суна». Валале хьалха цхьакIеззиг самавалар хуьлу: берриге а бусалбанаш йист йоцуш самукъадаьлла бара, МустIафана дикка гIоли хилла аьлла.Иза дара вала гергавахча хуьлуш долу самавалар.МУСТIАФА КХАЛХАРДелан Элча, маьждигера юхавирзича, Iайшат йолчу веана, дIатевжира. Цуьнан корта шен марахь болуш Iаш йолчу Iайшатна хааделира МустIафан дегI дазлуш хилар. Юьхь тIе хьаьжча, Элча (СаллаллахIу Iа-лайхIи ва саллама) бIаьргаш биллина а волуш, вистхила гIерташ гира цунна.Цуьнгара (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) хезна тIаьххьара дешнаш дара: «Ламаз, ламаз… Зударшна дика хилалаш»… ТIаккха шен тIаьххьара дош аьлла цо: «Балир-Рафикъал-АIла» (Ша АллахI хаьржина бохург ду иза).Iайшата аьлла (Дела реза хуьлда цунна): «Дала хьайна харжам белча, Цунна гергахь дерг (ялсамане) хаьржи-кха ахь». Цигахь хедира сийлахь долу дахар. Делан Элча (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) Iайшатан хIусамехь кхелхира. ЧIогIа довха де дара иза. Цо (СаллаллахIу IалайхIи ва саллама) хIиджрат дина итт шо даьллачул тIаьхьа, Раби-Iал-аввал беттан шийтталгIа де а, оршот де а дара иза (Милад терахьашца лерича – 632 шеран 8 июнь). ПАЙХАМАР КХЕЛХИЧАЭлча велла аьлла хезча, бусалбанаша бакъ ца дира, шайна иза Iуьйрана могаш волуш гина дела. Iумара а бакъ ца дира Делан Элча велла бохург. Бусалбанаш боьхна, синтем боцуш, Iумарна гонаха гулбеллера. Уьш тешна бара Мухьаммад велла цахиларх. Иза дукха хан йоццуш шайна юкъахь ламаз деш, хутIба доьшуш хилла дела: ансарашна дика хила бохуш, весет деш, бусалбанашна хьехам беш, царна доIанаш деш, шегара зен хилла цхьаъ велахь, шегара чIир эца бохуш. АБУ-БАКРА АЬЛЛАРГАбу-Бакр Делан Элча (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) волчу, шен йоьIан Iайшатан хIусаме веара. Делан Элча тIе хIума тесна вара. Цунна оба а яьккхина, элира цо: «Сайн дел-ненал а веза ву-кха хьо суна. Ма дика а, цIена а, дукхавезаш а ву-кха хьо, дийна волуш а, велча а!» Цул тIаьхьа, МустIафана тIетесна хIума, ша ма-хиллара дIа а нисйина, чуьра аравелира иза. Цигахь Iумар вара воьхна: «Мухьаммад ца велла», – бохуш. Абу-Бакра элира: «Собар де, хIай Iумар, – аьлла, тIаккха хьехам бира цо: – Ас тоьшалла до, Шеца накъост воцуш, Ша цхьаъ волу АллахI воцург, кхин Дела цахиларх. Иштта ас тоьшалла до, Мухьаммад Цуьнан лай а, Элча а хиларх… ХIай нах, Мухьаммадна Iибадат деш хилларш, боккъал а Мухьаммад велла шуна. АллахIна Iибадат деш хилларш, боккъал а АллахI леш вац шуна». Цул тIаьхьа хIара аят дийшира цо: «Мухьаммад ма вац Элча бен, шел хьалха а элчанаш дIабахана (волу). Иза велча я вийча – шаьш хиллачу (цатешаре) духадоьрзур дара шу? Вухаваьлларг милла велахь а, цхьана а хIуманца Далла зен ца до цо (шена Делан оьгIазло а, Iазап а хир ду цунна). Дала мела лур бу (гал ца бовлуш, Шен ниIматашна) шукра деш (баркалле) болчарна» (Къуръан, 3 сурат, 144 аят)Бусалба нахана хиира тIаккха, Элча Лекхаволчу Деле дIавирзиний, даим латта дезаш долчу Iаламе, шен Пайхамаралла кхочушдина а ваьлла, нахана пайденна, уггар дика уммат кхоьллина цо. Цкъа а дIайовр яц цуьнан лар, цуьнан айаме Iалашонаш, цуьнан еза Iамалш, цуьнан сийлахь хьадисаш. Делера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна.Муртазаев С. Газеты - Исламан З1аьнарш Tue, 09 Feb 2010 15:10:38 +0100 http://www.chechnyatoday.com/content/view/6132/550/ БисмиллахIир-рахьманиррахьийм Бусалба дин – цхьанна тIаьхьавазар ду. Везачу Дала боху Шен Сийлахь Къуръан чохь: «Шайна Дала доссийначу уггар дикачунна тIаьхьадазалаш, цIаьххьана, шайна хаа а ца хууш, Iазапо шаьш лацале»(Аз-Зумар, а.55)Элчано (Делера салам-салават хуьлда цунна) аьлла: «Ша, Веза-Сийлахь волчу Делах кхерарца, весет до шуьга, иштта весет ду шуьга, шайна тIехIоттийначуьнга ладогIарца, цунна муьтIахь хиларца, иза лай велахь а. Боккъал а шух вехаш висинчунна дуккха а цхьаьнацадараш гур ду шайна юкъахь. Сан Суннатна, суна тIаьхьабогIучу, нийсачу новкъахь болчу, халифийн Суннатна, шайн гIора ма-дду, тIаьхьадазар тIехь ду шуна».(Абу Давуда, Тирмизис а далийна хIара хьадис)Элчанан (Делера салам-салават хуьлда цунна) заманера вайна тIекхаччалц, Iеламнахана тIаьхьабозуш схьабогIуш бу бусалба нах. Делан лаамца, цхьацца бахьанашца Iеламнах, хьалха заманчохь дуьйна, мазхIабашка бекъабелла Iилма талларан балха тIехь. Тахана бусалба нахана юкъахь лелаш уггар доккха, даьржина диъ мазхIаб ду: Хьанафин мазхIаб, Маликан мазхIаб, ШафиIин мазхIаб, Хьанбалан мазхIаб.ТIаьхьарчу хенахь «Iилманан говзанчаш» бевлла, мазхIабаша бусалба нах бекъна, мазхIабийн дайшна санна, вайна а хуур ду Къуръано, Суннато хIун боху, мазхIабаш вайна оьшуш дац бохуш.МазхIаб бохучу дешан маьIна дуьйцуш, уьш маца кхолладелла, хIун бахьана долуш кхолладелла, вайна уьш оьшу я ца оьшу хьахош кечдина ду хIара къамел.Дала Iилманехь совдохийла вай, нийсонна тIехь чIагIдойла.Буслба дино адаман дахарехь я юкъараллехь мел лелочу хIуманна (ламаз-марха, йохка-эцар, ялор-йитар, Iедалца йолу юкъаметтиг...) дина хьукма ду. Шемахь вехаш волчу воккха Iеламстага Ахьмад Куфтарус ма-аллара, бусалба дин хIора адаман, нехан юкъараллин дахар маслаIате, ирсе дан деана ду. ХЬУКМА БОХУРГ ХIУН ДУ Хьукма, (дукхаллин терахьехь ахькамаш) – АллахIа Шен лешка дина дIахьедар (къамел) ду, цара мел лелочух дозуш долуш. Ахькамаш тайп-тайпана хуьлу: бехк боцуш стаг вер хьарам ду, дийнахь ден пхи ламаз фарз ду, тешаш болуш, духалург ахча далар – дIаяздар суннат (мандууб) ду, ца оьшу, сов хеттарш дар, эладитанаш дийцаран хьукма – макрухI ду, ламазна дIахIоттале ламаз эцна хила везар – бехкам бу.(Карахь доцуш дина ламаз къобал хир дац)...ХЬУКМА БИЛГАЛДАККХАРАН БУХ ХIУН БУ Хьукма билгалдаккхаран бух Сийлахь Къуръан, Суннат, Iеламнехан барт (ИджмааI), Дустар(Къияс) бу. ТIехIоьттинчу хьолана хьукма билгалдаккхар Сийлахьчу Къуръанера долор ду, цу тIехь и ца карадахь, Элчанан Суннате хьовсар ду, цигахь жоп дацахь, ИджмааIна тIетевжар ду. Кхолладеллачу хьолана, хьукма ИджмааIехь дацахь, тахана хIоьттинчу хьолаца дуста мегар долуш, яханчу хенахь хьукма билгалдаьккхина хилла, лелла хIума дуй хьовсур ду. Масала, къаьркъа хьарам дина ду Къуръан чохь, амма наркотикаш цу чохь цIе йоккхуш билгалйина яц.Iеламнах хьовсур бу Дала къаьркъа хьарам даран хIоттийна бахьана муьлха ду. И бахьана, стаг вахийна, хьекъалх вохор ду. Изза до наркотикаша а. Цундела хьарам йина ю наркотикаш. Къаьркъа маларан хьал, наркотикийн хьал вовшех дуьстина, наркотикийн хьукма билгалдаккхарх Къияс олу. Адамо лелочунна Къуръанан, Суннатан, ИджмааIан, Къиясана тIе а тевжина, шариIатан ахькамаш билгалдохучу Iилманах ФикъхI олу.Хьукма билгалдаккхарехь къахьоьгуш волчу Iеламстагах муджтахIид олу, ткъа цо бечу балхах ИджитихIад олу.МАЗХІАБ БОХУРГ ХIУН ДУ«МазхIаб» дешан маьIна воьду меттиг, некъ бохург ду. ШариIатехь, шена чохь хьукманаш билгалдаьхна хеттарш, хьелаш гулдинчу ахькамех мазхIаб олу. Кхечу дешнашца аьлча, муджтахIидан некъ бохург ду «мазхIаб». МАЦА КХОЛЛАДЕЛЛА МАЗХIАБАШМазхIабийн кхолладалар асхьабийн (Дела реза хуьлда царна) заманахь доладелла. Ибн Халдуна шен «Мукъадимат» жайнахь яздо: «Берриге асхьабаш ца хилла иджтихIад дан охIла, цаьргара массаьргара схьаоьцуш ца хилла наха дин. Царна юкъахь цхьаболу асхьабаш (Дела реза хуьлда царна) билгалбевлла хилла Къуръанан Iилма довзарца. Цара и Iилма Делан элчанера (Делера салам-салават хуьлда цунна) схьаоьцуш хилла я цуьнгара хезначуьнгара Iамош хилла. Цу Iеламнехан Къуррааш (Къуръан доьшурш) аьлла цIе яхана. Ислам тамдаларца, дIасадаржарца Iаьрбашна юкъахь алсамбевлла Къуръан, хьадисаш девзаш, шайн Iилманца иджтихIад далуш болу Iеламнах, церан ФикъхIан Iилманчаш аьлла, цIе яхана». Асхьабийн заманахь (Дела реза хуьлда царна) билгалдевлла Iайшатан мазхIаб, IабдуллахI ибн Iумаран мазхIаб, IабдуллахI ибн МасIудан мазхIаб... (Дела реза хуьлда царна). Элчано (Делера салам-салават хуьлда цунна) олуш хилла: «Динца доьзна цхьадолу хIуманаш аша сийдолчу Хьумайратера схьаэцалаш». Хьумайрат Iайшатан цIе ю (Дела реза хуьлда цунна). Тахана бусалба нахана юкъахь лелаш бархI мазхIаб ду:Хьанафин, Маликан, ШафиIин, Хьанбалан, ЗаахIирин, Зайдин,Имамин, Ибадиятин.ХЬАЛХАРА ДИЪ МАЗХIАБ ГIАРАДАЛАР ХIУН БАХЬАНА ДУЦу мазхIабийн дай шайн хенахь уггар кIоргера Iилма долуш Iеламнах хилла. Суфьян Саврис, Ибн Мубарака а аьлла Абу Хьанифах лаьцна: «Абу Хьанифа, шен хенахь, фикъхIан Iилма уггар алсам долуш вара». Ибн ИбрахIима аьлла цунах лаьцна: «Дуьнен чохь мел волчул дукха дара цуьнгахь Iилма».Абу Iубайда аьлла ШафиIих лаьцна: «ШафиIи санна Iаьрбийн мотт шера хууш, хьекъал долуш, Делах кхоьруш стаг ца гина суна». Абу Карима, «Къурайшийн тайпанна ма лелаш, цу тайпанах верволчу Iеламстага шен Iилманца хIара дуьне дузур долуш ду» бохучу хьадисехь вуьйцуш волу Iеламстаг, Мохьаммад ибн Идрис Аш-ШафиIи ву аьлла. Абу Саврас дийцина: «Аш-ШафиIи саннарг тхуна гина вац, я цунна шена а ца гина».Оцу деа мазхIабийн Iеламнаха жайнаш яздина, шайн мазхIабаш вовшахтухуш. Масала, имам ШафиIис «Ар-Рисалат», «Аль Умм» яздина, Хьанафин мазхIабехь волчу Мохьаммад Шайбанис – «Аз-ЗахIир Ар-Риваят».МазхIабийн дайшна тIаьхьабогIучу Iеламнаха Iилманна тIехь къахьегарца дендеш, кхиош, схьадалийна ду и диъ мазхIаб вайн деношка.Таханлерачу дийнахь цу деа мазхIабна тIаьхьабозуш бу дукхахболу бусалба нах. Масала, ШафиIин мазхIабехь долуш I00 миллион сов адам ду, дуьненан массо маьIIехь дехаш. Къуръан, хьадисаш а цхьа бух хилча, Iеламнах мазхIабашка хIунда бекъабеллаIЕЛАМНАХ МАЗХIАБАШКА БЕКЪАБАЛАРАН БАХЬАНАШ:1. Къуръанан, хьадисийн цхьадолчу дешнех Iеламнах тайп - тайпанара кхетта хилар.Iаьрбийн мотт, вуно кIорге йолуш, хаза мотт бу. Масала, Къуръанан «Ла икрахIа фид-дини» бохучу аятан шина кепара маьIна дало: а) динехь ницкъ бар дац; б) нуьцкъаша стаг дине вало магац.2.Iеламнахе хьадис кхачаран некъ хийцаме хилар.Цхьаволчу муджтахIиде хьадис нийсачу новкъа кхаьчна хилла, цо иза ша хьукма доккхуш тидаме оьцу. Кхечунга изза хьадис заьIап новкъахула кхаьчна хуьлу, цо и хьадис хьесапе ца лору ша бечу балхахь я и хьадис девзина ца хила тарло цунна. Абу Хьанифа аьлла: «Хьадис нийса делахь, иза сан мазхIаб ду-кх». Масала, имам Малика ламаз оьцуш когийн пIелгийн яккъаш хьакхае олуш ца хилла, шега и дар тIедожош дуьйцуш хьадис кхаччалц. Шена и хьадис девзин чул тIаьхьа, ша хьалха дийцинчунна тIера вухаваьлла иза.3. Хьукма билгалдоккхучу баххаш тIехь хийцамаш хилар. Масала, ШафиIин мазхIабехь хьукма билгалдаккхаран бух бу: Сийлахь Къуръан, Суннат, Iеламнехан барт (ИджмааI), Дустар (Къияс). Абу Хьанифа цу деанна тIетевжина ца Iаш, Истихьсан лору хьукма даккхаран бух. 4. Хьукма билгалдаккха яьхначу цхьайолчу бакъонаш тIехь хийцамаш хилар.ЦХЬАНА МАЗХIАБНА ТIАЬХЬАВАЗАРАН ХIУКМА ХIУН ДУ Цхьана мазхIабна тIаьхьавазар магийна ду дукхахболчу Iеламнаха.Цхаболчу Iеламнаха ваджиб дина тIедиллина ду цхьана мазхIабна тIаьхьавазар (Ал – Амиди, Iабдулкъадир Iийса Дияб ...).Iабдулкъадир Iийса Дияба шен «Миизан Ал-Iаадил» бохучу жайнахь яздина: «Хьалха ша, дукхахболчу Iелимнаха санна, цхьана мазхIабна тIаьхьавазар магийна ду аьллехь а, тахана еанчу заманахь даим цхьана мазхIабна тIаьхьавазар ваджиб ду. И ваджиб хиларан бахьанаш:1.Бусалба нехан Iибадат цIена латторхьама,«Iеламнахе» дина юккъе шайггара, бух боцу хIумнаш ца деттийта.2. Шайн лаамашка бирзинчу нахе бусалба дин «ловза ца дайта».МустIафа ибн ИбрахIим Кариимин «Нурул Якъиин фи мабхьас Ат-Талкъиин» жайнахь деана: «ХIора ИджтихIад дан охIла воцчунна тIехь ду цу балхана охIла волччунна тIаьхьавазар».ТIаьхьарчу хенахь дешна нах бевлла мазхIабашна тIаьхьавазар хьарам деш. Цара хIара далилаш даладо:I. «МазхIабийн дай ца хилла вай санна адамаш? Вайна хуур ма ду, Iаьрбийн мотт хууш хилчахьана, Къуръан,«Сахьихь Бухари»,«Сахьихь Муслим», Абу Давудан Ан-Насаин «Сунан», Ат-Тирмизин «Ал-ЖамиI» чохь долу хьадисаш дешна, хIуманна хьукма билгалдаккха».Къуръанна,хьадисашна тIера Iаьрбийн мотт хуучу муьлххачу стаге хьукма даккхалуш хилча, Дала хIунда даийтина хIара аят?: «Iилма долчуьнга хатталаш, шайна ца хаахь»? Элчано (Делера салам-салават хуьлда цунна) Ибн Iаббасна хIара доIа хIунда дина: «Я АллахI, динехь совваккхахьа иза, Къуръанах кхетам ло Ахь цунна»? Хьакимера, Ахьмадера деана хIара хьадис. Къуръан, хьадисаш дешна, церан маьIна дарх тоьаш дац хьукма билгалдаккха хаа. Масала, Везачу Дала боху Сийлахьчу Къуръан чохь: «Шух цхьаъ лахь, шуна тIехь ду, шух дисина даьхни шайн дена, нанна, гергарчарна доггIучу барамехь дIакхачор. Делах кхоьручуьнан декхар ду иза»(Аль-Бакъарат а.I80). Элчанан (Делера салам-салават хуьлда цунна) хьадис ду: «Боккъал, Дала хIоранна догIуш долу хьакъ дIакхачош ду, верасна веллачух дисинарг ца кхочу». ХIокху хьолехь Къуръанан аято дена, нанна веллачух дисинчух дакъа догIу боху, ткъа хьадисо царшинна хIумма ца кхачадо дисинчух.Ахь Къуръан дагахь дешарх, мел дукха хьадисаш талларх, кху хьолана нийса жоп карор дац хьуна. Амма хьалха дIабаханчу мазхIабийн Iеламнехан жайнаш тIехь карор ду хьуна нийса жоп. Вай далийна Къуръанан аятан хьукма дIаайдина (насх дина), кхечу ирс декъаран хьокъехь деанчу аято,(С.Ан-Нисаъ а.II-I2) цуьнан далийл хIара хьадис ду: «Боккъал, АллахIа хьакъ хIора догIучунна дIаделла.» Джалалуддин СуютIис Къуръан дIахьеха бакъо йолчунна хаа дезаш долу I02 Iилма, говзалла хьахийна шен жайнахь. Баккхий Iеламнах – Къуръанан тафсир дина волу Джалалуддин СуютIи, 300 эзар хьадис дагахь хууш волуш, шен «Исламан тоьшалла» аьлла цIе яхана волу Имам ГIазали, «Сахьихь Муслим» цIе йолу хьадисех гулдинчу жайнах кхетам белла волу Хьафиз Кабир имам Ан-Нававий – иштта дуккха а кхиберш ца баьхьна шайггара Къуръанна, хьадисашна а тIера хьукма дакхха. Царна девзаш хилла хир ма ду Тирмизис далийна хьадис:« Къуръанна шена ма-хеттара (кIорггера Iилма доцуш) тавсир деш волчо, жоьжахатехь шена меттиг кечйойла». Массо дешна стаг вац Къуръанна, хьадисашна тIера шеггара хьукма даккха бакъо йолуш я и нийса даккха хуур долуш. Ша яьхначу бакъонашца, шеггара, хьукма даккха магадарна Iеламнаха хIиттийна бехкамаш бу. Iабдулкъадир Iийса Дияба шен «Миизан Ал-Iаадил» бохучу жайнахь хьахийна уьш:- Къуръанан Iилма девзаш хилар (муьлха аяташ хьалха диссиийна, аяташ диссоран бахьанаш хIун ду, хьукма хийцина аяташ муьлхарш ду хаар...);- хьадисийн Iилма хаар (мутаватир, машхIур, гIариб... хьадисаш довзар, сахьихь, хьасан, даIииф, мавдууI хьадисашна юкъара башхаллаш къастаяр, хьадисна тIетовжа магаран бехкамаш бовзар...);- иджмааI Iилма довзар (иджмааI сариихь, иджмааI сукути довзар ...);- Къиясан Iилма довзар (Къиясан арканаш, Iиллат...); - усул Аль-ФикъхIан Iилма довзар;- Iаьрбийн меттан Iилма хууш хилар (сарф, нахьу,балагIат...);- насих, мансух Iилма девзаш хилар.Оцул сов и Iеламстаг хила веза чIогIа иман долуш, нийсо лелош, шен болх леранна беш.ФИКЪХIАН IЕЛАМНЕХАН ШАЙН-ШАЙН ДАРЖАШ ДУ:а) лакхахь вай хьехийна бехкамаш шеца кхочушхилла, ша яьхначу бакъонашца хьукма доккхуш волчу Iеламстагах муджтахIид Ал- Мустакъил олу. Уьш бу деа мазхIабан дай;аь) лакхахь вай хьехийна бехкамаш шеца кхочушхилла, амма шегара яьхна бакъонаш йоцуш, ша хьукма даккхарехь мазхIабан ден некъа тIехь возучу Iеламстагах муджтахIид мутIлакъ гIайра мустакъил олу.Уьш бу Аш- ШафиIис хьехна волу Мазни, БувайтIи; Абу Хьанифа хьехна волу Абу Юсуф.ХIокху шина тайпана кIорггера Iилма долу Iеламнах бусалба нахана юкъара дIабевлла дуккха хан ю;б) царал лахахь вогIу МуджтахIид Ал-Мукъайид. ХIоьттинчу хьолана, хаттарна шен мазхIабехь кийчча жоп дацахь, шен мазхIабан дозанашкахь иджтихIад до цо. Масала, Хьанафин мазхIабехь хилла волу ТIахьави, Карахи, ШафиIин мазхIабера Абу Исхьакъ Аш-Ширази.в) царал тIаьхьавогIу МуджтахIид Ат-Тарджихь. Цо болх бо шен мазхIабехь дина хьукма гIоле хилар билгалдаккхар тIехь я мазхIабан дас аьлларг цуьнан мутаIалима аьллачул бIегIийла хилар гучудакххар тIехь. Царах ву, масала, Iалауддин Ал–Мардави (Хьанбали); Ар-РафиIи, Ан-Навави (ШафиIи);г) шен мазхIаб лардеш, шордеш, нахана цунах кхетам луш, цу мазхIабца ма-доггIу нехан хьашташ кхочушдеш волчу муджтахIидах МуджтахIид Ал-Футйа олу. 2. МазхIабийн дай гал ца бовлуш ма ца хилла, амма Элча (Делера салам-салават хуьлда цунна) галволуш ца хилла. МазхIабаш Iаддитина, Элчанна (Делера салам-салават хуьлда цунна) тIаьхьа хIунда ца хIуьтту вай? Мухьаммад пайхамарна (Делера салам-салават хуьлда цунна) бен цхьана адамна тIаьхьаваза аьлла омра дина ма дац вайна Везачу Дала. Шен Сийлахь Къуръан чохь Цо боху вайга: «Элчано шайна делларг схьаэца, шайна дихкинарг дита» (С.Хьашр а.7) «МазхIаб» бохург хIун ду цахуучунна хIара хаттар хезча, «Исламан тарихехь (исторехь) кхолладелла мазхIабаш ша-шаха дIасадаьржаш ду, хIора мазхIабо нах шен мазхIабе кхойкхуш бу аьлла сурт хIотталур ду. Цу мазхIабашна юкъахь нийса мазхIаб вайн Элчанан, (Делера салам-салават хуьлда цунна) мазхIаб ду, дисинарш гал хеталур ду. ХIун башхо хилла те оцу деа мазхIабна а, пайхамаран асхьабийн Зайд ибн Саабитан я МаIаз ибн Джабалин, я IабдуллахI ибн Iаббасан мазхIабашна а юкъахь ФикъхIан ахькамаш довзарехь?», – эр ду. Юсуф ХатIар Мухьаммад «Ал-МавсуIат Ал-Юсуфия фи баян адиллат Ас-Суфия» жайнахь, агIо-552 хьахийна ду, шайгахь Iилма хиларна Делах кхерарца гIарабевлла болчу Iеламнаха гулдина мазхIабаш Элчанан (Делера салам-салават хуьлда цунна) мазхIабна дуьхьал муха хуьлу? Дала ма боху: «Боккъал, Делах уггар чIогIа кхоьруш берш Iеламнах бу».Имам Ан-Навови «МаджмуI» жайнахь деана ШафиIис аьлларг: «Шен жайни тIехь Элчанан (Делера салам-салават хуьлда цунна) Суннатна дуьхьал догIуш хIума карадахь, цуьнан Суннато бохург дай, ас аьлларг дIатасалаш». ШаIранис аьлла: «Iеламнах шариIатан йийсарш бу».МазхIабийн дай, царна тIаьхьабогIу мазхIабийн Iеламнах бу вайна Къуръанах, Суннатах нийса кхетам луш берш. Элчанера (Делера салам-салават хуьлда цунна), цуьнан асхьабашкара (Дела реза хуьлда царна) схьаэцначу Iилманца, заманашца хIуьттучу хьелийн хаттаршна, шариIатан хьукма билгалдаккха некъ биллинарш бу уьш.3. Асхьабашкара Iилма схьаэцна хилча, церан мазхIабашна тIаьхьа хIунда ца дозу вайАхьмад ибн БурхIана асхьабийн мазхIабашна тIаьхьаваза цамагадаран бахьанаш хьахийна шен «Ал-АвсатI» жайнахь: «Асхьабийн мазхIабашна тIаьхьаваза ца мега, уьш яздина, гулдина а доцу дела, теллина, нисдина а доцу дела. Имам Ал-Хьарамина яздина «Ал-БурхIан» жайнахь: «Iеламнахаца магадо дешна боцчу нахана асхьабийн (Дела реза хуьлда царна) мазхIабашна тIаьхьабазар. Уьш тIаьхьабаза, беза яздина, низаме далийна, ахькамаш билгалдаьхна хаттарш, хьелаш шайн-шайн дакъошка дерзийна долчу мазхIабашна». 4. МазхIабаш бидIат ду, ткъа «бидIат тилавалар ду, тилавалар цIергахь ду» аьлла, нийса хьадис ма ду Муслима жайнахь деана. Имам Ан-Навови ву вайна цу Муслиман «Сахьихь Муслим» жайна масийтта бIе шо хьалха тафсир дина, цу жайнех кхетам луш. Цо шен жайнахь боху бидIат 5 кепара ду: хьарам, ваджиб, мандуб, макрухI, мубахь. «ХIора бидIат тилавалар ду...» бохучу хьадисехь дуьйцуш дерг хьарам, динца ца догIу, бидIат ду. Аш-ШафиIис бидIат шина декъе декъна: шариIатца догIуш дерг, шариIатна дуьхьал дерг. «Цул сов, динца догIуш юкъадаьккхинчу хIуманах бидIат ала магош ца хилла Имам ШафиIис (Дела реза хуьлда цунна)». (Юсуф ХатIар Мохьаммад «Ал-МавсуIат Ал-Юсуфия фи баян адиллат Ас-Суфия» агIо 480).4. Мункар, Накир маликаша вайга барт хоттур ма бац вай мазхIабна тIаьхьа хIунда ца даьзна аьлла.Делан омранаш, неххIеш сов ду цу шина малико кошахь вайга хоьттудолчул.Масала, шина малико барт хоттур бац аьлла, да-нана дIатаса йиш юй вай? Я вешан чуьра зудабераш дерзина, хецна арахула лелийта мегар дуй?6. МазхIабаша бусалба нах тобанашка бекъна, царна юкъахь питанаш даржийна.Дейтта бIешарахь бусалба наха ирс оьцуш схьадеана мазхIабаш. МазхIаб бахьанехь царна юкъахь тIемаш ца хилла. МазхIабийн Iеламнаха лерам чIогIа беш хилла вовшийн. Имам ШафиIис ша Хьанафин мазхIабан маьждигехь ламазна хьалхаваьккхича, Абу Хьанифан ларамна, ламаз цуьнан мазхIабехь ма-дарра дина. Бусалба нахана юкъахь питанаш, девнаш а нах мазхIабашна херабевлча дуьйладелла. МазхIабаш хилар Делан къинхетам бу, Дала вайн бина аьтто бу иза. Масала, Хьаьж доьхкуш, КаIбатна ТIаваф го боккхуш, ламаз карахь хила дезаш ду, амма, ца хууш, зудчух хьакхавелла, ламаз карара даьлча, хIун дийр ду ШафиIин мазхIабехь волчо? Вайна ма хаьа цигахь мел адам гулло.Цу хьолехь Хьанафин мазхIабна тIетевжина (цу мазхIабехь зудчух хьакхавелча ламаз карара ца долу), шен ТIаваф кхочушдийр ду цо.Элчане (Делера салам-салават хуьлда цунна) Къуръан доьссичахьана, шайн балхах догдиллина Делан мостагIаша. Везачу АллахIа боху: «ХIинца догдиллина кафир наха шун дин эшорах....» (Аль-Маидат а.3) Сийлахь Къуръан бакъ ца деш, цу тIехь кхачамбацарш лоьхуш, бехха тIом бина цара. Амма Делан Дош бакъхилира юха а: «Боккъал а, АллахIа доссийна ду хIара Къуръан, шеко йоццуш, лардийр долуш ду»(Аль-Хьиджр а.9). Цунах шайн гIуллакх ца хилча, хьадисашна тIебирзина, уьш кего буьйлира динан мостагIий. Къуръанал тIаьхьа уггар нийса долу «Сахьихь Ал-Бухари» жайни тIехь заьIап хьадисаш карийна бохуш, бусалба нехан хьадисех болу тешам байа гIиртира уьш. Делан къинхетамца, и болх дIа ца бахара церан.Тахана мазхIабашна дуьхьал болийна цара шайн болх. Немцойн Iилманчас Шахтас боху: «МазхIабан дайша яздина исламан фикъхI, законаш язда Iеминчу говзачу нехан болх бен кхин хIума дац. Оцу законашна маьIналла далархьама, Къуръанера, хадисашкара а гIо лехна цара. Цу наха даьхначу законашна тIаьхьаваза аьлла Дала а, Элчано а вайга омра ца дина». Оцу дешнийн маьIнин дика ойла йича, жамI кхоллало: мел боккхачу Iеламнехан гуламо шариIатехь хIара сацам бина аьлла дIакхайкхийча, Шахтас бохург къобалдечара и сацам тIелоцург цахилар, и сацам (закон) Дала, Элчано омра дина тIедожийна дац аьлла. Ма новкъа хуьлу-кх мазхIабийн Iеламнахана кхиболу бусалба дайшна нах лийча, мазхIабашна тIаьхьабозучарна, ца бешаш, Iиттарш ян буьйлабелча.Халахеташ делахь а, мазхIабаш эшац бохурш вайна юкъа а кхаьчна. Вайнахана мазхIабаш ца оьшу бохучаьрга лацадегIар тоьлаш ду. Вайна, дукхахболчарна, «мазхIаб» бохург хIун ду ца хаьа, мазхIабан цхьа жайна дешна ца хуьлу вай, ткъа уьш оьшу я ца оьшу муха хуур ду вайна?БIешерашкахь бусалба Iеламнаха къахьегна, тIаьхьабогIучарна ирс эца йитина, мах боцу хазна ю мазхIабаш. Цу Iеламнаха биллинчу некъо аьтто бийр бу керлачу Iеламнехан чкъурана, заманца кхолладеллачу хаттаршна, хьелашна, Делан дино ма-бохху, нийса хьукма билгалдаккха.Вали АллахIи Ад-ДахIлавис боху «Ал-Инсаф» жайнахь: «Боккъал а, хIара диъ мазхIаб теллина, нисдина, яздина охьадиллина ду. Вайн умматан Iеламнехан хилла барт бу, мазхIабашна тIаьхьаваза мега аьлла. МазхIабашна тIаьхьабазарца къеггина маслаIат гучудолу нахана, къаьсттина тахана санна, динехь къахьегар лахделлачу, адамаш шайн лаамашка дирзинчу, хIора дешначу стагана ша бакълуьйш хетачу заманахь».Везачу Дала хьалха дIабаханчу Iеламнахаца йолу шовкъ-марзо ма хадайойла вайн, Шен къинхетамах ма дохийла вай! Илесов Iаьрби Газеты - Исламан З1аьнарш Tue, 09 Feb 2010 15:04:42 +0100 http://www.chechnyatoday.com/content/view/6130/533/ 09.02.2010 /14:09/ В г. Москве прошла очередная конференция Межрегиональной общественной организации «Ассоциация чеченских общественных и культурных объединений». Конференция подвела итоги деятельности Ассоциации за 2009 год. Делегаты конференции единогласно избрали президентом Межрегиональной общественной организации «Ассоциация чеченских общественных и культурных объединений» Дадалаева Исмаила Хумайдовича – помощника депутата Государственной ДумыФедерального Собрания Российской Федерации Адама Делимханова. Как заявил вновь избранный президент Ассоциации, в ближайшее время намечено проведение Общероссийского съезда общественных организаций и культурных объедине- ний, представляющих многонациональный народ Чеченской Республики. Помимо вопросов организационного характера на съезде будут определены пути консолидации усилий обще- ственных формирований по укреплению межнационального мира и согласия в Российской Федерации, противодействия проявлениям экстремизма, терроризма, здорового образа жизни и сохранение духовного наследия. chechenasso.ru Газеты - Вести республики Tue, 09 Feb 2010 14:10:50 +0100 http://www.chechnyatoday.com/content/view/6131/544/ 09.02.2010 /14:09/ В г. Москве прошла очередная конференция Межрегиональной общественной организации «Ассоциация чеченских общественных и культурных объединений». Конференция подвела итоги деятельности Ассоциации за 2009 год. Делегаты конференции единогласно избрали президентом Межрегиональной общественной организации «Ассоциация чеченских общественных и культурных объединений» Дадалаева Исмаила Хумайдовича – помощника депутата Государственной ДумыФедерального Собрания Российской Федерации Адама Делимханова. Как заявил вновь избранный президент Ассоциации, в ближайшее время намечено проведение Общероссийского съезда общественных организаций и культурных объедине- ний, представляющих многонациональный народ Чеченской Республики. Помимо вопросов организационного характера на съезде будут определены пути консолидации усилий обще- ственных формирований по укреплению межнационального мира и согласия в Российской Федерации, противодействия проявлениям экстремизма, терроризма, здорового образа жизни и сохранение духовного наследия. chechenasso.ru СМИ о ЧР - Газеты Tue, 09 Feb 2010 14:10:50 +0100 http://www.chechnyatoday.com/content/view/6129/361/ 09.02.2010 /14:02/ Отдельные СМИ в понедельник распространили информацию о том, что в городе Шали были задержаны три представителя общественных организаций. Это сообщение не соответствует действительности. Накануне в дежурную часть отдела внутренних дел по Шалинскому району республики поступило заявление от одной из жительниц г.Шали. Она утверждала, что 6 февраля к ней домой явились 3 неизвестных мужчин, которых она ранее никогда в данном городе не видела. Их поведение ей показалось подозрительным. Незнакомцы уговаривали женщину написать заявление клеветнического характера в отношении органов власти.В ходе проверки в ОВД по Шалинскому району ЧР для установления личностей и выяснения цели пребывания граждан в предгорной зоне были доставлены в отдел внутренних дел Д.Егошин, Р.Веретенников и В.Садыков.После проверки документов, установления личностей и цели пребывания они были отпущены.Все мероприятия проводились в рамках действующего законодательства РФ. По данном факту были поставлены в известность прокуратура и УФСБ РФ по ЧР.Проверка документов, выяснение целей пребывания в предгорной зоне и установление личностей иностранцев, а также жителей иных регионов – все эти меры осуществляются в связи с тем, что ранее были зафиксированы факты попыток неизвестными лицами вести вербовку молодых людей в ряды НВФ. Какие - либо жалобы доставленных на действия сотрудников милиции в МВД по ЧР не поступали. Инцидент можно было избежать, если бы названые лица поставили в известность местные органы или общественные организации о своем пребывании в городе. В таком случае им, наоборот, была бы оказана необходимая помощь и содействие в решении стоящих перед ними задач.Пресс-служба МВД по ЧРwww.ChechnyaTODAY.comОстальные новости этого раздела (content/blogcategory/86/361/) Обсудить на форуме (forum) Новости - Происшествия Tue, 09 Feb 2010 14:03:06 +0100 http://www.chechnyatoday.com/content/view/6127/544/ 09.02.2010 /13:59/ Хайдар Минералович, позади два тяжелейших сбора футболистов «Терека». Что удалось сделать за это время и что еще предстоит? - Действительно, зимние сборы – это самая настоящая горячая пора для футболистов, для руководства, тренерского штаба. Футболистам в это время надо набирать физические кондиции, доказывать свою состоятельность. Тренерский штаб ломает голову над постановкой игры, разрабатывает и старается воплотить через тренировочный процесс всевозможные игро- вые схемы. Ну, а у руководства голова болит не меньше: надо везде поспеть, чтоб игра радовала глаз, чтоб не ошибиться в приобретениях. При- ходится решать много организационных дел, как, например, процесс прохождения лицензи- рования. Также надо отстаиватьна совещаниях в Премьер-лиге позицию, которая устраивает наш клуб, будь то календарь или новшества в регламенте. В общем, как зимой заложишь фун- дамент, такие, как правило, плоды в сезоне. - Довольны ли Вы тем, как этот фундамент закладывается? - Конечно, такова психология человека, что быть довольным на сто процентов никогда не приходится. Тому есть и субъективные причины, не зависящие от нас. Например, я доволен той работой, которую проделывает тренерский штаб, доволен самоотдачей ребят на тренировках. В то же время в этом году в Турции как никогда ужасные погодные условия. Все время дожди, порывы ветра. Это нарушает тренировочный процесс, не дает возможность работать, как го- ворится, на всю катушку. Тем не менее, поводов для пессимизма нет. Идет плановая плодотворная подготовка к сезону. Я все время нахожусь на связи с Президентом Рамзаном Ахматовичем Кадыровым, докладываю ситуацию, рассказы- ваю о новичках, о том, как они проявляют себя на тренировках, в играх. - Кстати, о новичках. В этом году как никогда «Терек» сделал мало покупок… - Тут несколько причин. Во-первых, мы взяли футболистов на те позиции, которые, на наш взгляд, нуждались в усилении. Например, ушел опорный полузащитник Маргаритеску, взяли на эту позицию Маурисио из бразильского «Флуминенсе». На место Забавника взяли Ят- ченко, а Клебера заменит Феррейра. Выражая слова благодарности тем, кто покинул «Терек» после прошлогоднего сезона, и, не умаляя их достоинств, хотел бы заметить, что пришедшие – игроки классом выше. Левый защитник Ятчен- ко – очень цепкий, быстрый, с пасом – хорошо подключается по бровке. Центральный защитник Феррейра – скоростной, высокий – способен вы- играть борьбу на втором этапе, не даст убежать от себя нападающему. Маурисио вообще для нас находка. Я долго следил за этим игроком. Когда я увидел игры с его участием, он мне очень понравился. На него претендовал московский «Спартак», но в итоге нам удалось убедить Ма- урисио перейти в нашу команду. Не забывайте, что также мы заключили контракт с нападающим Шамилем Асильдаровым. В прошлом году в пят- надцати играх за «Спартак» Нальчик – Шамиль забил восемь голов. В основном, благодаря ему Нальчик и удержался в Премьер-лиге. Теперь у нас грозная линия нападения: Асильдаров, Бракамонте, Садаев, Лахиялов. Ну и главная причина, почему мало приобретений – кроется в том, что еще в конце прошлого сезона Президент Рамзан Кадыров сказал: “Нужно больше шансов давать воспитанникам чеченского футбола, чтобы они постепенно закрепились и составили костяк команды”. Это наша стратегическая цель и мы будем ей следовать. - В основном составе команды на сборах девять воспитанников «Терека». Как они себя проявляют? - Да, в основном составе сегодня Садаев, Ка- цаев, Уциев, Эдилов, Эдиев, Тембулатов, Цуроев, Тагилов, Дашаев. Они принимают участие во всех контрольных играх. Потенциал есть в каждом из них. Мудрее и зрелее становится Садаев. Несколь- ко матчей провел на высоком уровне, забил три гола. Как всегда надежен Уциев. Видно, что при- бавят защитники Дашаев и Тагилов. Старательны Цуроев и Тембулатов. Сейчас они проходят хоро- шую практику вместе с мэтрами футбола Георги- евым, Бракамонте, Джабраиловым, Лахияловым, Асильдаровым. Они должны знать, что места в основном составе им есть всегда, более того, и Президент, и все мы хотим, чтоб они играли. В то же время им нужно трудиться и зарабатывать эти самые места. Я в них верю. - За два сбора «Терек» сыграл ряд конт- рольных игр, многие из которых выиграл. Но сейчас для вас, наверное, не результат важен? - Совершенно верно. Главная задача – на- играть состав, игровые схемы, набрать опти- мальную игровую форму. Анатолий Байдачный на игры выставляет разные составы, смотрит, ищет лучшие варианты. Очень важно понять, кто из футболистов понимает на поле друг друга с полуслова. В принципе, должен сказать, что в этом году с этим особых проблем нет. Состав практически не поменялся, пришли только четыре человека. Ребята хорошо знают друг друга, поэ- тому и взаимопонимание есть. Радует атмосфера в команде, у нас очень дружный, сплоченный коллектив. - И напоследок, Хайдар Минералович, бу- дет ли перед командой поставлена задача? - Будем стремиться улучшать свои достиже- ния в Премьер-лиге, играть как можно лучше и выступить не хуже чем в прошлом году. Реально наше место в десятке. А там места, заметьте, с первого по десятое (улыбается). Как вы знаете, скоро все мы станем свидетелями грандиозного события - открытия спортивного комплекса имени Ахмат-Хаджи Кадырова со стадионом вместимос- тью тридцать тысяч посадочных мест. Это будет стадион, отвечающий всем требованиям УЕФА. И, конечно, мы будем стремиться к тому, чтобы уже в ближайшие год – два добиться результата, дающего права принимать на своем новом стадионе лучшие команды Европы. - Удачи Вам! Казбек ХАДЖИЕВ СМИ о ЧР - Газеты Tue, 09 Feb 2010 14:00:26 +0100 http://www.chechnyatoday.com/content/view/6128/533/ 09.02.2010 /13:59/ Хайдар Минералович, позади два тяжелейших сбора футболистов «Терека». Что удалось сделать за это время и что еще предстоит? - Действительно, зимние сборы – это самая настоящая горячая пора для футболистов, для руководства, тренерского штаба. Футболистам в это время надо набирать физические кондиции, доказывать свою состоятельность. Тренерский штаб ломает голову над постановкой игры, разрабатывает и старается воплотить через тренировочный процесс всевозможные игро- вые схемы. Ну, а у руководства голова болит не меньше: надо везде поспеть, чтоб игра радовала глаз, чтоб не ошибиться в приобретениях. При- ходится решать много организационных дел, как, например, процесс прохождения лицензи- рования. Также надо отстаиватьна совещаниях в Премьер-лиге позицию, которая устраивает наш клуб, будь то календарь или новшества в регламенте. В общем, как зимой заложишь фун- дамент, такие, как правило, плоды в сезоне. - Довольны ли Вы тем, как этот фундамент закладывается? - Конечно, такова психология человека, что быть довольным на сто процентов никогда не приходится. Тому есть и субъективные причины, не зависящие от нас. Например, я доволен той работой, которую проделывает тренерский штаб, доволен самоотдачей ребят на тренировках. В то же время в этом году в Турции как никогда ужасные погодные условия. Все время дожди, порывы ветра. Это нарушает тренировочный процесс, не дает возможность работать, как го- ворится, на всю катушку. Тем не менее, поводов для пессимизма нет. Идет плановая плодотворная подготовка к сезону. Я все время нахожусь на связи с Президентом Рамзаном Ахматовичем Кадыровым, докладываю ситуацию, рассказы- ваю о новичках, о том, как они проявляют себя на тренировках, в играх. - Кстати, о новичках. В этом году как никогда «Терек» сделал мало покупок… - Тут несколько причин. Во-первых, мы взяли футболистов на те позиции, которые, на наш взгляд, нуждались в усилении. Например, ушел опорный полузащитник Маргаритеску, взяли на эту позицию Маурисио из бразильского «Флуминенсе». На место Забавника взяли Ят- ченко, а Клебера заменит Феррейра. Выражая слова благодарности тем, кто покинул «Терек» после прошлогоднего сезона, и, не умаляя их достоинств, хотел бы заметить, что пришедшие – игроки классом выше. Левый защитник Ятчен- ко – очень цепкий, быстрый, с пасом – хорошо подключается по бровке. Центральный защитник Феррейра – скоростной, высокий – способен вы- играть борьбу на втором этапе, не даст убежать от себя нападающему. Маурисио вообще для нас находка. Я долго следил за этим игроком. Когда я увидел игры с его участием, он мне очень понравился. На него претендовал московский «Спартак», но в итоге нам удалось убедить Ма- урисио перейти в нашу команду. Не забывайте, что также мы заключили контракт с нападающим Шамилем Асильдаровым. В прошлом году в пят- надцати играх за «Спартак» Нальчик – Шамиль забил восемь голов. В основном, благодаря ему Нальчик и удержался в Премьер-лиге. Теперь у нас грозная линия нападения: Асильдаров, Бракамонте, Садаев, Лахиялов. Ну и главная причина, почему мало приобретений – кроется в том, что еще в конце прошлого сезона Президент Рамзан Кадыров сказал: “Нужно больше шансов давать воспитанникам чеченского футбола, чтобы они постепенно закрепились и составили костяк команды”. Это наша стратегическая цель и мы будем ей следовать. - В основном составе команды на сборах девять воспитанников «Терека». Как они себя проявляют? - Да, в основном составе сегодня Садаев, Ка- цаев, Уциев, Эдилов, Эдиев, Тембулатов, Цуроев, Тагилов, Дашаев. Они принимают участие во всех контрольных играх. Потенциал есть в каждом из них. Мудрее и зрелее становится Садаев. Несколь- ко матчей провел на высоком уровне, забил три гола. Как всегда надежен Уциев. Видно, что при- бавят защитники Дашаев и Тагилов. Старательны Цуроев и Тембулатов. Сейчас они проходят хоро- шую практику вместе с мэтрами футбола Георги- евым, Бракамонте, Джабраиловым, Лахияловым, Асильдаровым. Они должны знать, что места в основном составе им есть всегда, более того, и Президент, и все мы хотим, чтоб они играли. В то же время им нужно трудиться и зарабатывать эти самые места. Я в них верю. - За два сбора «Терек» сыграл ряд конт- рольных игр, многие из которых выиграл. Но сейчас для вас, наверное, не результат важен? - Совершенно верно. Главная задача – на- играть состав, игровые схемы, набрать опти- мальную игровую форму. Анатолий Байдачный на игры выставляет разные составы, смотрит, ищет лучшие варианты. Очень важно понять, кто из футболистов понимает на поле друг друга с полуслова. В принципе, должен сказать, что в этом году с этим особых проблем нет. Состав практически не поменялся, пришли только четыре человека. Ребята хорошо знают друг друга, поэ- тому и взаимопонимание есть. Радует атмосфера в команде, у нас очень дружный, сплоченный коллектив. - И напоследок, Хайдар Минералович, бу- дет ли перед командой поставлена задача? - Будем стремиться улучшать свои достиже- ния в Премьер-лиге, играть как можно лучше и выступить не хуже чем в прошлом году. Реально наше место в десятке. А там места, заметьте, с первого по десятое (улыбается). Как вы знаете, скоро все мы станем свидетелями грандиозного события - открытия спортивного комплекса имени Ахмат-Хаджи Кадырова со стадионом вместимос- тью тридцать тысяч посадочных мест. Это будет стадион, отвечающий всем требованиям УЕФА. И, конечно, мы будем стремиться к тому, чтобы уже в ближайшие год – два добиться результата, дающего права принимать на своем новом стадионе лучшие команды Европы. - Удачи Вам! Казбек ХАДЖИЕВ Газеты - Вести республики Tue, 09 Feb 2010 14:00:26 +0100